STA'M
 collectie

Stichting van de armenkamer door Karel V

Dit schilderij maakt deel uit van de versiering van de vergaderzaal van de gouverneurs van de Armenkamer te Gent samen met zeven schilderijen van Gilles Le Plat (nr. 85-91). Het houtsnijwerk aan de schouw is geleverd door Norbert Sauvage. Voor het schilderij op de schouw ontving Jan van Cleef een betaling op 25 augustus 1689. De 'Werken van Barmhartigheid' van Le Plat werden pas in 1691 geschilderd. Het schilderij beeldt de stichting uit van de armenkamer door Karel V in 1531. De keizer zit rechts op een troon. Naast hem staan de Maagd van Gent met een leeuw, een vrouw met twee kinderen (symbool van de Caritas) en een engel met een hoorn des overvloeds. Links worden aalmoezen uitgedeeld. Op de achtergrond kunnen de torens van Gent worden onderscheiden. De opzet van dit werk zou geïnspireerd zijn op een schilderij van Gaspard de Crayers 'Karel V draagt zijn macht over aan Filips II'. De kledij die Karel V draagt is overgenomen uit het werk 'De onderwerping van de Duitse vorsten en vrijsteden aan Karel V' van dezelfde schilder. Dit laatste werk is verloren gegaan en enkel nog bekend van een prent van A. Van der Does (Van de Velde & Vlieghe, 1969, p. 87, afb. 41). Van Cleef heeft de groep armen, die bedeeld worden, overgenomen uit 'Bekering van de heilige Bavo' van Rubens. Dit werk hangt in de Sint-Baafskerk van Gent (K.d.K., Rubens (1921), p. 275). Een ontwerptekening voor het schilderij wordt bewaard in de Bibliotheek van het Provinciaal Genootschap van Kunsten en Wetenschap in Noord-Brabant in 's Hertogenbosch (als Van Thulden, blad h; in bruin, grijs gewassen, 179 x 293 mm). Van dit oorspronkelijk rechthoekig blad werden de vier hoeken schuin afgesneden; ook het gedeelte dat onderaan in het midden op het grote doek door een cartouche wordt bedekt, is weggesneden uit het blad. De tekening toont nog niet de bogen achteraan en in de houdingen van de figuren zijn in het uiteindelijke schilderij ook nog enkele wijzigingen aangebracht.

objectgegevens