De allereerste voetbalclub in België werd 150 jaar geleden uit de grond gestampt in Gent, zo blijkt uit onderzoek in het kader van onze expo ‘Buitenspel – Voetbal in de stad’. De aftrap van de Belgische voetbalgeschiedenis werd dus niet in Antwerpen of Brussel gegeven, zoals we tot nu toe dachten. Volgens oude krantartikels en unieke documenten werd Le Football Club al in 1875 opgericht in Gent. Een stukje sportgeschiedenis wordt herschreven en onze blik op de stad eind negentiende eeuw verruimd.
Een artikel uit La Flandre Libérale van 28 september 1886 laat er geen twijfel over bestaan. Le Football Club werd in 1875 opgericht, vijf jaar voor de oprichting van de Antwerp Athletic Club (1880), waaruit een voetbalafdeling groeide, en zeven jaar voor de Brussels Football Club (1882).
Ook originele clubdocumenten van Le Football Club zijn bewaard gebleven. Zo kwam voor de expo Buitenspel een uitnodiging voor de algemene vergadering van 26 juni 1879 naar boven, de oudste primaire bron van een Belgische voetbalclub. Samen met andere stukken schetsen ze een beeld van de werking tussen 1879 en 1886.
Artikel uit La Flandre Libérale van 28 september 1886, Liberas - Uitnodiging Algemene Vergadering van 26 juni 1879, Bibliotheek van de UGent (Universiteitsbibliotheek Gent, BIB.VLBL.HFI.F.035.17)
Wat betekent deze vondst? De oprichting van Le Football Club in 1875 markeert een belangrijke stap in de Belgische voetbalgeschiedenis. Gentenaars bouwden als eersten een voetbalvereniging uit met bestuur, leden, trainingen en wedstrijden: een georganiseerde werking die in de toenmalige Belgische voetbalcontext uitzonderlijk was. Gent vormde op die manier mee de bakermat voor de nieuwe, bredere Europese sportcultuur.
Voetbal op het Carpentierplein, 1900-1904, Collectie Amsab-ISG - Clublokaal 'A la Belle Vue' op de Kortrijksesteenweg
Het onderzoek geeft ons ook een extra blik op de samenleving van eind negentiende eeuw. De club ontstond binnen een progressief, liberaal stedelijk milieu. Een vermelding in het Journal de Gand uit oktober 1885 verwijst naar een collecte tijdens een souper van Le Football Club, georganiseerd in de kring van “L’Avenir”, een vrijzinnige, liberale beweging die onderwijs en het verenigingsleven ondersteunde. Waar de eerste voetbalclubs in Antwerpen en Brussel vaak verbonden waren met Britse expats, zijn daar in Gent voorlopig geen aanwijzingen voor. De namen van bestuurders en leden — zoals Leon De Smet, Albert Hagé, P. Donny, Ernest Nowé en Maurice Van der Haegen — wijzen veeleer op lokale verankering.
150 jaar geleden was voetbal niet de volkssport zoals we dat vandaag kennen. Hoe elitair het er precies aan toeging, is moeilijk in te schatten. Feit is wel dat de spelers verzamelden in café A la Belle Vue aan de Kortrijksesteenweg, hun uitvalsbasis. Bovendien leek voetbal in Europa tijdens de pioniersjaren op een hybride spel met invloeden uit rugby en vroegere voetbalvarianten.
De nieuwe bevindingen over Le Football Club nodigen uit om de rol van Gent te herwaarderen in het ontstaan van het Belgische voetbal en toont aan hoe archiefonderzoek ons begrip van sportgeschiedenis kan blijven verfijnen.
Foto's Martin Corlazzoli
Ontdek meer voetbalerfgoed, historische stukken en nieuwe verhalen in onze expo Buitenspel
