STA'M
1/14
stedenbouw in gent sleutelmomenten

29 mei 1948 - wet de taeye

De wet De Taeye voert een systeem van premies en goedkope leningen in om een eigen woning te verwerven. Hierdoor komen er duizenden woningen bij in België, voornamelijk op het platteland.

1948
In 1955 wordt de Watersportbaan aangelegd, een 2.300 meter lange roeibaan aan de Neermeersen. Dit is een onderdeel van een groot urbanisatieproject dat past binnen de modernistische tijdsgeest uit de jaren 1950 en 1960. Bekijk hier een film uit 1955 over het project.

1959 - groene briel

Sinds de 19de eeuw is de Groene Briel een industriële buurt, met enkele grote fabrieken en verschillende beluiken. In 1959 start een grondige renovatie. Meer dan 200 krotwoningen gaan tegen de vlakte en worden vervangen door appartementsgebouwen.

1959Fr

29 maart 1962 - wet houdende organisatie van de ruimtelijke ordening en van de stedenbouw

Na decennia discussie komt er in 1962 voor het eerst een wet die op nationaal niveau de stedenbouw regelt. In deze wet wordt de ruimtelijke ordening van België vastgesteld in plannen. In artikel 1 staat dat deze ordening wordt ontworpen uit zowel economisch, sociaal en esthetisch oogpunt als met het doel ’s lands natuurschoon ongeschonden te bewaren. In de praktijk is de wet enerzijds een middel om de ruimte beter en efficiënter te ordenen, en anderzijds een juridisch instrument zodat burenruzies kunnen worden vermeden en beslecht.

1962Fr

1967 - opening sidmar

Het staalbedrijf Sidmar - later een onderdeel van Arcelor Mittal - neemt in 1967 de eerste hoogoven in gebruik, en zal uitgroeien tot een moderne staalfabriek en een van de grootste werkgevers in de regio.

1967

1969 - ringvaart

Op 18 november 1969 wordt de Ringvaart officieel geopend. De werken voor de aanleg beginnen in 1950, maar sleepten zeer lang aan. De vaart is 21,6 kilometer lang en verbindt alle Gentse waterlopen met elkaar. Hierdoor is de scheepvaart niet langer gehinderd door kleine sluizen en een moeilijke passage doorheen de binnenstad. Tegelijk vermindert ze ook de kans op overstromingen in het centrum.

1969

1971 - wedstrijd gent morgen

In 1971 organiseert de vzw Internationale Jaarbeurs van Gent de stedenbouwkundige ideeënwedstrijd Gent Morgen. De deelnemers worden gevraagd na te denken over Gent in het jaar 2000. Zij moeten een stedenbouwkundige visie ontwikkelen voor de historische Kuip en voor het ruimere stadsgewest. Een internationale jury bekroont negen projecten van de 65 inzendingen uit 29 landen. Zij oordeelt dat twee projecten de meest waardevolle ideeën bevatten, namelijk dat van het Grieks-Amerikaanse team van Georgia en Nicos Polydorides en het ontwerp van het Belgische team Groep Gent Morgen. Dit laatste voorziet onder meer een groot complex aan de Zuid, waarin een ondergronds spoorwegstation is ondergebracht.

1971

1971-1972 - fly-over zuid

Door de beslissing om de autosnelweg E3 (nu E17) tot in het hart van Gent te brengen, ontstaat er in 1971–1972 rond de Sint-Lievensbrug een reusachtige bouwwerf. De stadsautosnelweg, die Gent verbindt met de autosnelwegen E3 (Antwerpen-Rijsel) en E5 (Brussel-Oostende), wordt tot diep in het stadscentrum doorgetrokken. Voor de aanleg van de fly-over in het begin van de jaren 1970 moest de helft van het Zuidpark wijken. In de Bellevuewijk in Ledeberg worden zo’n 400 arbeidershuisjes en winkels gesloopt, waardoor meer dan 1.000 mensen moesten verhuizen.

1971 1972

1975 - metro neen

Plannen om een (semi-)metro in de Leiebedding aan te leggen zijn begin jaren 70 talk of the town. Terwijl de verschillende standpunten meer en meer uiteenlopen, blijft het in het centrum even druk. Uiteindelijk haalt het ‘neen’-kamp het en komt de metro er niet.

1975

1977 - gemeentefusie

op 1 januari 1977 fusioneert Gent met tien buurgemeenten. Gent verveelvoudigt in oppervlakte en de nood aan een degelijke ruimtelijke planning wordt groter. Daarom wordt gestart met de opmaak van een ruimtelijke visie voor Gent.

19772

1982 - gemeentelijk algemeen structuurplan

In 1977 gaat de planning voor het ‘grote’ Gent van start. Het eerste Gemeentelijk Algemeen Structuurplan (GAS) is klaar in 1982, net voor de gemeenteraadsverkiezingen. Het plan wordt nooit goedgekeurd. Door de wijzigingen in de coalitie en de verschuiving van bevoegdheden is er niet langer een draagvlak voor het planningsproces.

1982

1987 - lussenplan gent

Het Demonstratieproject, beter bekend als het Lussenplan, vermindert het doorgaand verkeer in de binnenstad. Ingevoerd op 26 mei 1987 wordt het onder druk van de middenstand op 30 oktober 1987 alweer opgeheven.

19872

1992 - sint-michielsakkoord

Met de vierde staatshervorming wordt België omgevormd tot een federale staat. Door de verschillende staatshervormingen krijgen de gewesten meer autonomie. Vlaanderen is nu bevoegd voor de aanleg en het beheer van autostrades en gewestwegen, de bouw van bruggen over rivieren en kanalen en de wetgeving rond milieu en ruimtelijke ordening.

1992

1993 - ruimtelijk ontwikkelingsplan

Het Ruimtelijk Ontwikkelingsplan (ROS) bouwt voort op het structuurplan uit 1982 en schetst de groei van een compacte maar complete stad die ook fungeert als regionaal centrum. Dit plan wordt goedgekeurd door de gemeenteraad op 30 juni 1993. Door het ontbreken van een wettelijk kader is dit plan vooral een beleidsvisie. Verschillende concepten uit de plannen van 1982 en 1993 werken tot op de dag van vandaag door, zoals het concept om groenassen te ontwikkelen van de rand naar het centrum.

19935

1997 - ruimtelijk structuurplan vlaanderen

Eind jaren 90 verandert de wetgeving rond ruimtelijke ordening fundamenteel. Er wordt een decreet houdende de organisatie van de ruimtelijke ordening goedgekeurd (1996 en 1999). In plaats van gewestplannen en BPA’s komt er nu een Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (1997). Hierin worden toekomstvisies ontwikkeld en wordt een wenselijke structuur vastgelegd. Elke provincie, stad en gemeente is verplicht ook zo’n plan op te maken. Concrete projecten worden geregeld via ruimtelijke uitvoeringsplannen, afgekort tot RUP’s.

19977

2001 - openleggen gedempte reep

In 2001 wordt gestart met de werken aan de Reep. Als de Nederschelde daar opnieuw open ligt, is de samenvloeiing van Schelde en Leie weer een feit. Intussen zijn er nieuwe bruggen gebouwd en sinds 2012 is de Scaldissluis klaar, maar de werken lopen tegelijk ook veel vertraging op. In oktober 2016 wordt opnieuw gestart en in 2018 moet alles klaar zijn.

20012

2004 - wedstrijd oude dokken

Het Rotterdamse architectenbureau Office for Metropolitan Architecture (OMA) wint de ontwerpwedstrijd voor een masterplan voor de Oude Dokken. In 2011 zijn de procedures voor een uitvoeringsplan en milieueffectenrapport afgerond en een jaar later opent een eerste nieuwe brug. Een tweede fietsers- en voetgangersbrug wordt in 2017 gebouwd. Intussen zijn ook de kaaimuren gerenoveerd, is een wandelpromenade aangelegd en een eerste kantoorcomplex gebouwd. In 2019 moeten de eerste woningen klaar zijn. Voor de bouw van de Verapazbrug, die het tracé van de stadsring R40 verlegt, is er nog geen concrete datum.

20033

2009 - wedstrijd bibliotheek

In 2009 schrijft de Vlaamse Bouwmeester een open oproep uit voor een kennis- en cultuurcentrum met onder meer een nieuwe stadsbibliotheek. Het winnende ontwerp, van TV RCR Aranda Pigem Vilalta Arquitectes / Coussée & Goris architecten, opende deuren op 10 maart 2017. De nieuwe Albertina Sisulubrug over de Schelde zorgt voor een verbinding met de Zuid, een tweede brug naar de Brabantdam moet nog gebouwd worden.

2009

2013-2016 - herinrichting binnenstad

In 2013 start de heraanleg van de Korenmarkt, het Emile Braunplein, de Belfortstraat, de Brabantdam, de Vogelmarkt, de Papegaaistraat en de Gebroeders Vandeveldestraat. Tegelijk wordt ook de traminfrastructuur vernieuwd en worden al wissels en sporen aangelegd voor een mogelijke nieuwe tramlijn 3.

2013

2017 - mobiliteitsplan

In april 2017 wordt een nieuw mobiliteitsplan ingevoerd. Daarin wordt het doorgaand verkeer zoveel mogelijk uit het stadscentrum geweerd. De verkeersvrije voetgangerszone breidt verder uit en een nieuw circulatieplan verdeelt Gent in zes sectoren voor autoverkeer.

2017
Net zoals de vorige mobiliteitsplannen heeft dit circulatieplan een grote invloed op de stad. Hoe groot de invloed was van de vorige plannen is te zien op deze archiefbeelden.

2017-2030 - een nieuwe structuurvisie

Het structuurplan van 2003 is vandaag nog steeds van kracht. De meeste projecten daaruit zijn vandaag gerealiseerd of in uitvoering. Tegelijk evolueert de maatschappij en steken nieuwe tendensen de kop op, zoals een toenemende vergrijzing, stijgende vastgoedprijzen, de sterke opkomst van e-commerce en het transport dat dit genereert, of de aandacht voor de kwaliteit van lucht en water op de leefbaarheid… Momenteel wordt een nieuwe structuurvisie opgemaakt waarin een antwoord wordt gezocht op dergelijke evoluties, zowel op korte als op lange termijn. Ook in dit plan zijn enkele projectgebieden uitgekozen voor stadsontwikkeling. In het noorden van de stad is dit het gebied rond het Dampoortkruispunt, het vormingsstation van de Dampoort, de Afrikalaan en de Dendermondsesteenweg. In het zuiden zijn dit Nieuw Gent, het gebied rond de Ghelamco Arena, de Arsenaalsite en het E17-viaduct in Gentbrugge en de fly-over aan de Zuid. Ook beweegt er wat in de naoorlogse verkavelingen in de deelgemeentes. De oorspronkelijke, oudere bewoners verlaten de wijk en voornamelijk jonge gezinnen komen er wonen. In de structuurvisie worden concepten uitgewerkt die inspelen op die verandering. Ook het mobiliteitsplan wordt meegenomen in de nieuwe structuurvisie, met de ontwikkeling van verschillende netwerken voor verplaatsing en distributie.


COLOFON:

Sleutelmomenten voor stedenbouw in Gent was te zien in de tentoonstelling ‘Stad van Morgen – A glimpse of where we’re going’ van Elly Van Eeghem. De tentoonstelling kwam tot stand i.s.m. de Dienst Stedenbouw en Ruimtelijke Planning van de stad Gent.

De afbeeldingen zijn afkomstig uit het archief van de Dienst Stedenbouw en Ruimtelijke Planning, Stadsarchief Gent - De Zwarte Doos, en Beeldbank Gent.

stedenbouw in gent sleutelmomenten